قال ابو عبد اللّه عليه السّلام : التقدير فى ليلة تسع عشرة ، و الابرام فى ليلة احدى و عشرين ، و الامضاء فى ليلة ثلاث و عشرين . « 1 » بدان‌كه دهر روح زمان و علت آن است و نسبت دهر به زمان نسبت روح به جسد است . و به عبارت اخرى موجودات عالم دهر ، مبادى و علل وجودات زمان و زمانى هستند كما اينكه سرمدى علت دهرى است ، و چنان كه روح علت جسد و مرتبه كمال آن است و جسد مرتبه ضعف علت و معلول آن است ، همچنين است زمان و زمانيات نسبت به دهر . خلاصه سرمد روح دهر است و دهر روح زمان . مثل دهر با زمان ، مثل صورت كليه معقوله زمان ذهنى با زمان متدرج خارجى است كه در حقيقت بر اساس رصين حركت جوهريه ، مقدار سيلان طبيعت است جز اين‌كه صورت معقوله با زمان خارجى معيت وجوديه ندارد و علت آن نيست ، اما آن صورت عقليه‌اى كه جوهر مفارق در طول زمان و علت اوست يعنى همان روح زمان ، معيت وجوديه دارد . غرض از اين تنظير ثبات مطلق صورت معقوله و تجدد زمان خارجى است . حال كه دانسته‌اى دهر روح زمان و علت آن است ، و حقيقتى عقلى مفارق از طبيعت است ، بنابراين در بسيارى از مواردى كه از زبان اهل بيت عصمت و وحى به زمان مانند مخاطبه با ذوى العقول خطاب مىشود ، بايد به لحاظ خطاب به اصل و مبدأ زمان بوده باشد كه از مفارقات نوريه و دار آخرت است و دار آخرت حيات و شعور است وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ . از باب مثال دعاى چهل و پنجم صحيفه سجاديه در وداع شهر رمضان . امام سجاد عليه السّلام خطاب به ماه مبارك رمضان مىكند و چندين بار وى را سلام

--> ( 1 ) . وافى فيض ، ج 7 ، ص 57 ، چاپ اول رحلى .